Oogsten uit de vrije natuur

 IMG_1735

Huidige situatie

Het zoeken naar eetbaar groen uit de natuur is in opkomst, maar nog wel een niche-activiteit. Wildplukken vergt gevorderde kennis van eetbare soorten en een grote betrokkenheid bij de natuur en de seizoenen, die niet voor iedereen is weggelegd. De eetbaarheid van onze natuurlijke omgeving is enorm, als je er oog voor hebt, en tegelijk beperkt omdat de stand van veel soorten te kwetsbaar is om grote populaties mee te voeden.

Ook de jacht kan worden gezien als oogsten uit de natuur. Als gevolg van een provinciaal besluit worden de komende jaren duizenden ganzen geschoten ter bestrijding van overlast in weilanden en komt veel ganzenvlees beschikbaar. In Woudsend en Heeg trachten jagers een keten te ontwikkelen in samenwerking met de plaatselijke winkels om lokaal geschoten ganzen verwerkt aan te bieden. Ook is er veel lokaal geschoten reewild en eend voorradig, dat nu grotendeels in restaurants (lokaal en bovenlokaal) wordt verwerkt. Hazen en ander wild is in minder grote hoeveelheden op de markt. De Koninklijke Nederlandse Jagersvereniging KNJV tracht middels een eigen website vraag en aanbod van wild te koppelen. Landelijk zijn er via deze site 400 verkooppunten van wild, in Súdwest Fryslân bieden twee jagers wild aan (in Bolsward en Workum). Bijna al het wild dat in restaurants geserveerd wordt en in supermarkten wordt verkocht, is afkomstig van wildkwekerijen, vaak van buiten Nederland. Wild dat lokaal geschoten wordt vindt in geringe mate via de horeca zijn weg naar de consument, maar het overgrote deel wordt door de jager en zijn directe kring gegeten.

Gewenste situatie en obstakels
Door het openbaar groen te vullen met meer eetbare soorten en bovendien de bekendheid daarmee te vergroten, kan wel degelijk een substantiële voedingsbron aangelegd worden. Te denken valt dan aan bessenstruiken in gemeenteplantsoenen, boomwallen gevuld met struikgewas dat bloesems, bessen en noten voor consumptie voortbrengt en de aanplant van fruit- en notenbomen.

Rond elke kern kan een gemeenschappelijke eetbare natuurlijke zone worden gecreëerd in samenwerking met de agrariërs, al dan niet vertegenwoordigd in de lokale agrarische natuurvereniging. Eetbare natuur kan zeer veel biodiversiteit brengen en zorgt voor een buffer rond kernen tussen intensieve landbouw en de gemeenschap. Vanuit het dorp kan dan een groene eetbare strook worden aangelegd die uitkomt in de bufferzone rond het dorp. Zo wordt er voor kinderen gezorgd dat er een veilige uitdagende route is om in het groen te spelen en tegelijk te leren over eetbare natuur. Kinderen kunnen op die manier worden gestimuleerd om te bewegen en gezond te eten. Tegelijk stimuleert deze zone het bewustzijn van de gemeenschap over lokaal duurzaam voedsel.

Aanplant van eetbaar landschap kan alleen onder strikte regie. Het moet voor iedereen duidelijk zijn wat de regels zijn en waarom dat belangrijk is. Daarnaast is het van belang dat de regelgeving rond dergelijke vormen van gecombineerd ruimtegebruik initiatiefnemers verder helpen en niet tegenhouden. In de bijlage[i] is een lijst opgenomen met eetbare producten uit de vrije natuur die in onze streken voorkomen.

 

Mogelijke oplossingen

 

Publieksvoorlichting
Voor een grotere consumptie uit de Zuidwest Friese natuur is een grotere bekendheid met eetbare soorten bij het grote publiek noodzakelijk. De Wildplukwijzer kan daar bijvoorbeeld aan bijdragen. Essentieel is ook voorlichting over het verstandig gebruik van kwetsbare soorten. Actoren: scholen, natuurverenigingen, publieke omroep

Eetbaar openbaar groen
Grotere lokale consumptie is te bewerkstelligen door het vergroten van de eetbaarheid van het openbaar groen en het vergroten van de kennis van het gebruik van de beschikbare soorten. Actoren: gemeenten en buurt/dorpsverenigingen/coördinator in afstemming met lokale voedselproducenten/dorpstuinen/schooltuinen

Keten van lokaal gevangen wild naar de consument
Het sluiten van de keten waar het gaat om lokaal geschoten wild is een traject dat door de jagers zelf momenteel in gang wordt gezet en dat een grotere bekendheid behoeft om de kans van slagen te bevorderen. Actoren: provincie, consumentenorganisaties en jagersverenigingen